Onderzoek bevestigt grote betekenis van landbouw voor de regio
De landbouw in Noordoost-Brabant is economisch sterk en een belangrijke pijler onder de regionale economie. Tegelijkertijd staat de sector voor grote uitdagingen, zoals bedrijfsopvolging, verduurzaming en schaalvergroting. Dat blijkt uit een recent onderzoek van Wageningen Social & Economic Research, uitgevoerd in opdracht van RNOB.
De analyse geeft een actueel beeld van de agrarische sector in de tien samenwerkende gemeenten in RNOB. Het vormt een belangrijke basis voor toekomstig landbouwbeleid in de regio.
Belangrijke economische pijler
“De analyse laat zien dat de landbouw in Noordoost-Brabant economisch sterk is en een belangrijke pijler vormt onder de regionale economie,” zegt Bert Smit van Wageningen Social & Economic Research. “Tegelijkertijd zien we grote veranderingen in de sector, zoals schaalvergroting, vergrijzing en een afname van het aantal bedrijven. Juist daarom is het belangrijk om beleid te baseren op actuele feiten en cijfers.”
De resultaten maken duidelijk dat initiatieven zoals 'Boeren voor de Toekomst' hard nodig zijn. In dit programma werken RNOB en ZLTO samen aan toekomstperspectief voor boeren en tuinders.
Ruim 2.700 bedrijven
Noordoost-Brabant behoort tot de belangrijkste landbouwregio's van Nederland. In 2025 telde de regio ruim 2.700 agrarische bedrijven waaronder relatief veel varkens- en pluimveebedrijven. Andere belangrijke sectoren zijn melkveehouderij, akkerbouw en overige graasdierhouderij. Opengrondstuinbouw en glastuinbouwbedrijven komen relatief weinig voor.
Veel bedrijven doen het economisch gezien beter dan het landelijk gemiddelde. Vooral de inkomens van melkvee-, varkens- en pluimveebedrijven zijn hoger dan vergelijkbare bedrijven in de rest van Nederland.
Minder bedrijven, grotere schaal
Net als in de rest van Nederland zijn er steeds minder landbouwbedrijven, terwijl de gemiddelde bedrijfsgrootte groeit én het aandeel grote bedrijven toeneemt.
Ook de arbeidsstructuur verandert. Waar in 2010 ondernemers en hun gezinnen nog het grootste deel van het werk deden, spelen betaalde medewerkers inmiddels een steeds grotere rol.
“Noordoost-Brabant onderscheidt zich door een sterke concentratie van veehouderijbedrijven,” zegt Jakob Jager van Wageningen Social & Economic Research. “Tegelijkertijd zien we hier dezelfde ontwikkelingen die ook landelijk spelen: een toename van betaalde arbeid en minder, maar wel grotere bedrijven.”
Bedrijfsopvolging blijft een aandachtspunt
Net als in andere sectoren zet ook in de landbouw de vergrijzing door. Ondernemers tussen de 56 en 65 jaar vormen inmiddels de grootste leeftijdsgroep. Het aandeel jonge ondernemers blijft beperkt. Een positieve ontwikkeling is wel dat meer bedrijven een opvolger hebben dan in 2008. Toch heeft nog altijd slechts 22 procent van de bedrijven een opvolger. Dat ligt iets onder het Brabants én landelijk gemiddelde. Bedrijfsopvolging blijft daarmee een belangrijk aandachtspunt voor de toekomst van de sector.
Veranderend agrarisch landschap
Het agrarisch landschap in Noordoost-Brabant is volop in beweging. Boeren hebben minder cultuurgrond tot hun beschikking en kiezen steeds vaker voor andere gewassen. Zo groeit de teelt van groenten, consumptieaardappelen en bloembollen, terwijl er minder grasland, snijmaïs en opengronds-bloemkwekerij is. Daarnaast kiezen steeds meer ondernemers voor verbreding van hun bedrijfsvoering, bijvoorbeeld met recreatie, natuurbeheer, zorg, educatie of duurzame energie.
Verduurzaming zet door
Het onderzoek laat verder zien dat agrarisch ondernemers stappen zetten richting verduurzaming. Akkerbouw- en melkveebedrijven in Noordoost-Brabant scoren op verschillende duurzaamheidsindicatoren gunstig ten opzichte van Brabant en Nederland.
Op het gebied van biologische landbouw is nog ruimte voor groei. Op dit moment is ongeveer 2 procent van de landbouwgrond in Noordoost-Brabant biologisch, tegenover 4,6 procent landelijk. Ook binnen de veehouderij blijft het aandeel biologisch beperkt.
Basis voor toekomstgericht beleid
Volgens Mark Janssen van Gaal, voorzitter van de Bestuurlijke Overlegtafel (BOT) Transitie Landbouw, helpt het onderzoek gemeenten en partners om samen beleid te ontwikkelen rondom verduurzaming, ondernemerschap en toekomstperspectief voor boeren. "De landbouw is onlosmakelijk verbonden met Noordoost-Brabant. Dit onderzoek laat zien hoe belangrijk de landbouw is voor onze regio, maar ook welke uitdagingen er op boeren afkomen. Gezamenlijke inzet blijft nodig om de nieuwe toekomst van de landbouw verder vorm te geven. Met deze feitenbasis kunnen gemeenten en waterschappen samen werken aan beleid dat boeren ondersteunt bij het bouwen aan een toekomstbestendige bedrijfsvoering."
Over het onderzoek
Wageningen Social & Economic Research voerde in opdracht van RNOB een structuur-, economische en duurzaamheidsanalyse uit van de landbouw in Noordoost-Brabant (2026). De analyse brengt de agrarische structuur in beeld van de tien gemeenten binnen de regio en de economische positie en duurzaamheidsontwikkelingen voor de regio als geheel.
Lees het onderzoek 'Structuur- en economische data regio Noordoost-Brabant 2026' van WUR.
Meer weten over de afzonderlijke onderzoeken in de 10 gemeenten? Neem contact op met Bert van Vijfeijken, regisseur Landbouw van RNOB: bert.vanvijfeijken@rnob.nl.
