Uitwerking stikstofmaatregelen vraagt om maatwerk
In juni van dit jaar presenteerde minister Jaimie van Essen van LVVN in een brief aan de Tweede Kamer een maatregelenpakket om Nederland ‘van het ‘stikstofslot te halen. Deze maatregelen hebben belangrijke gevolgen voor de landbouw in onze regio. De gemeenten en waterschappen in RNOB bereiden zich nu voor op voorwaarden van het Rijk in de zogenoemde zoneringsgebieden. Die volgen in januari 2027.
De ‘stikstofbrief’ in het kort
In de nieuwe stikstofaanpak Weer ruimte voor boer, natuur en bouw: maatregelpakket voor landbouw, natuur en stikstof verschuift de aandacht van sturen op stikstofneerslag naar sturen op uitstoot. Boeren krijgen meer ruimte om zelf te bepalen hoe zij hun uitstoot terugbrengen, met financiële ondersteuning voor aanpassingen. Tegelijkertijd neemt het Rijk extra maatregelen rond kwetsbare Natura 2000-gebieden, investeert het fors in natuurherstel en moeten ook industrie en mobiliteit hun uitstoot verminderen.
Het doel van deze maatregelen gaat verder dan alleen minder stikstof uitstoten: de natuur moet voldoende herstellen én de vergunningverlening voor landbouw, woningbouw, infrastructuur en economie weer op gang komen. Het kabinet trekt hiervoor tot en met 2035 20 miljard euro uit, plus structureel 435 miljoen euro.
Vergunningverlening weer op gang
Op de Regiodag van 8 oktober jl. lichtte Joep de Roo, beleidsadviseur Transitie landelijk gebied bij het Ministerie van LVVN, de laatste stand van zaken toe rond de uitwerking van de stikstofbrief. “De vergunningverlening komt in een een aantal stappen in beweging. Eind deze maand dient het kabinet een spoedwet in. In januari 2027 volgen de voorwaarden waaraan bedrijvigheid en andere activiteiten vlakbij kwetsbare natuur moeten voldoen. In zones van 500 en 1000 meter rond stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden gelden extra maatregelen om de natuur te beschermen. Provincies en gemeenten krijgen van het rijk instructieregels mee voor wat in deze zones wel en niet is toegestaan.”
Uiterlijk eind 2027 komt het kabinet met een ondergrens voor vergunningen. Dit is de grens waaronder een berekende stikstofbijdrage zo klein is, dat een project daarvoor niet meer afzonderlijk een natuurvergunning nodig heeft.
Oplossingen die passen bij het gebied
Désiré van Laarhoven, voorzitter Bestuurlijke Overlegtafel Natuur en Landschap, wil snel duidelijkheid over de normen en zonering. “Dat is belangrijk, zowel voor de natuur als voor de boeren. Tegelijkertijd moeten we kijken naar de bijdrage die boeren kunnen leveren aan het ecosysteem en naar nieuwe verdienmodellen die daarbij passen. Naast de normering voor Natura 2000-gebieden moet er ook aandacht zijn voor normering voor beekdalen. Daarvoor zoeken we naar oplossingen die passen bij de gebieden, zoals natuurinclusieve en regeneratieve grondgebonden teelten in plaats van intensieve teelten.”
Zorgen bij de boeren
Mark Janssen-Van Gaal, voorzitter Bestuurlijke Overlegtafel Landbouw, vertelt over de zorgen op het boerenerf. “De doelen zijn duidelijk maar de boeren maken zich zorgen over hoe de maatregelen in de praktijk uitpakken. Het gaat vooral om de impact op verduurzaming, bedrijfsontwikkeling en verdienvermogen. Ook zijn er zorgen over het stapelen van maatregelen. Een gebiedsgerichte aanpak kan helpen om de doelen te halen. Als bijvoorbeeld melkveehouders en akkerbouwers samenwerken, levert dat meerwaarde op. Daarbij is het belangrijk om per gebied te kijken wat passend en haalbaar is. Voor boeren is daarom snel duidelijkheid nodig.”
In gesprek blijven
In de uitvoering van de stikstofmaatregelen krijgen overheden een sleutelrol. Via de provincie Noord-Brabant brengen de gemeenten en waterschappen hun aandachtspunten in bij het Rijk. Dat gebeurt in het Bestuurlijk Overleg Transitie Landbouw en de Aanpak Landelijk Gebied.
In het buitengebied komt de stikstofopgave samen met die voor natuur, water, bodem en landbouw. Dat maakt het extra belangrijk om gebiedsgericht te werken en daarbij alle belanghebbende partijen te betrekken. Omdat niet elk gebied hetzelfde is, moet voor de uitvoering van de stikstofmaatregelen ruimte zijn voor maatwerk. Joep de Roo: “Blijf daarover vooral met ons in gesprek.”
