Integrale aanpak sleutel voor vitaal landelijk gebied
In het landelijk gebied van Noordoost-Brabant komen grote opgaven samen die direct van invloed zijn op de leefbaarheid en toekomst van de regio. Denk aan de verduurzaming van de landbouw, natuurherstel, klimaatadaptatie en een betere balans tussen stad en platteland. Deze opgaven vragen om meer dan losse oplossingen: een samenhangende aanpak is noodzakelijk.
“De opgaven in het landelijk gebied stoppen niet bij de gemeentegrens”, vertelt Joan van Dijk, regisseur Vitaal landelijk gebied. “Alleen door integraal samen te werken en verbinding te leggen tussen thema’s, realiseren we een toekomstbestendig en vitaal buitengebied.”
Dat is de centrale boodschap van het position paper ‘Vitaal Landelijk Gebied’ van RNOB. In dit document schetsen gemeenten en waterschappen de gezamenlijke koers voor een toekomstbestendig buitengebied. Het paper dient als leidraad voor de doorontwikkeling van de samenwerking in de regio.
Download het positionpaper Vitaal landelijk gebied van RNOB
Vitaliteit landelijk gebied staat onder druk
Het landelijk gebied is een belangrijke basis voor zowel de leefbaarheid als de economie van de regio. Het biedt ruimte voor voedselproductie, natuur en waterbeheer, energie en recreatie. Daarmee is het landelijk gebied essentieel voor de brede welvaart in de regio – ofwel: ’t Goeie Leven.
Tegelijkertijd stapelen opgaven rond stikstof, natuur, klimaatverandering, woningbouw en economische groei zich op en concurreren om ruimte. De invloed van de groeiende Brainportregio is daarbij duidelijk merkbaar. Ook staat de landbouwsector voor ingrijpende veranderingen. Deze ontwikkelingen vragen om scherpe keuzes én een andere manier van samenwerken in het landelijk gebied.
Brede welvaart als uitgangspunt
In RNOB kiezen gemeenten en waterschappen steeds meer voor een integrale benadering: ruimtelijke, ecologische, economische en sociale opgaven worden in samenhang aangepakt. Brede welvaart is daarbij het uitgangspunt - niet alleen economische groei telt, maar ook gezondheid, leefbaarheid, biodiversiteit en klimaatbestendigheid.
Voor de opgaven van het landelijk gebied betekent dit concreet: inzetten op natuur- en landschapsherstel, klimaatadaptatie, toekomstbestendige landbouw, nieuwe economische dragers zoals circulaire bedrijvigheid en recreatie, en slimmer gebruik van de beschikbare ruimte.
Om dit te realiseren, benoemt het position paper drie belangrijke randvoorwaarden:
- Sterke regionale samenwerking: overheden, ondernemers en maatschappelijke partners trekken samen op en maken (ver)bindende afspraken.
- Flexibele en innovatieve instrumenten: minder focus op regels, meer op resultaat, met ruimte voor maatwerk en bundeling van middelen.
- Samenhang en regie: goede afstemming tussen regionale en nationale programma’s, zoals NOVEX De Peel en de provinciale Aanpak Landelijk Gebied
Van papier naar actie
In RNOB werken bestuurders en ambtenaren van de programma’s Landbouw, Natuur en Landschap, en Klimaatadaptatie om integraal samen aan de opgaven in het landelijk gebied. Tijdens een gecombineerd overleg van de Bestuurlijke Overlegtafels (BOTs) Landbouw, Natuur en Landschap, en Klimaatadaptatie werd het belang van deze samenwerking nog eens onderstreept. Wel met een duidelijke oproep: “minder plannen maken, meer doén!
“De opgaven in het landelijk gebied zijn nu vooral sectoraal ingericht, terwijl de opgaven juist sterk samenhangen”, aldus Maartje van Lieshout, regisseur Natuur en Landschap. “Een integrale aanpak vraagt echt om dingen anders organiseren. Binnen het Regio Deal project ‘Robuuste verbindingen’ zetten we een volgende stap in deze samenwerking. Dat is hard nodig als we deze opgaven serieus willen aanpakken.”
Bert van Vijfeijken, regisseur Landbouw: “In de landbouw draait het vooral om duidelijkheid en vertrouwen. We weten inhoudelijk vaak al wat er nodig is – nu gaat het om doen. Geen plannen blijven maken, maar gewoon met pilots beginnen en leren in de praktijk. In elke gemeente liggen wel projecten om vandaag mee aan de slag te gaan.”
“De stap van plannen naar uitvoering is cruciaal”, vult Ivar Roefs, regisseur Klimaatadaptatie aan. “We moeten ons voorbereiden op extremere weersomstandigheden, zoals hitte en droogte. Tegelijk ligt er een kans om de opgaven in het bebouwd en landelijk gebied beter te verbinden. Landschapsparken kunnen daarin een slimme oplossing zijn, omdat ze meerdere functies combineren.”
Regio Deal 't Goeie leven
Door te starten met pilots en concrete initiatieven kan sneller ervaring worden opgedaan en opgeschaald. Ook is het nodig om over sectorale aanpakken heen te stappen. Met steun van Regio Deal ‘t Goeie leven wordt de noodzakelijke samenwerking tussen de drie genoemde RNOB programma’s versterkt.
