Energiehubs gaan ‘waar de energie zit’

Ruimte om te verduurzamen

Brabant kampt met ernstige netcongestie. Bedrijven die willen uitbreiden, elektrificeren of verduurzamen lopen steeds vaker tegen de grenzen van het elektriciteitsnet aan. Het stroomnet zit vol, zeker tot 2035, waardoor nieuwe aansluitingen en extra capaciteit niet mogelijk zijn. Dat remt niet alleen de groei van individuele bedrijven, maar ook de economische ontwikkeling van de regio.

Tegelijkertijd blijft de behoefte aan duurzame energie, elektrisch vervoer en slimme oplossingen voor opslag en gebruik van energie toenemen. Juist op bedrijventerreinen komen die opgave samen. Daarom werken negen bedrijventerreinen in Noordoost-Brabant samen aan energiehubs: lokale samenwerkingen waarin bedrijven opwek, opslag en gebruik van energie beter op elkaar afstemmen. Met steun vanuit de Regio Deal wordt gewerkt aan ruimte om te blijven ondernemen én te verduurzamen.

Meer dan een technisch vraagstuk

Een energiehub klinkt technisch, maar draait uiteindelijk vooral om samenwerking. Bedrijven onderzoeken gezamenlijk hoe zij beschikbare netcapaciteit slimmer kunnen benutten. Denk aan het delen van energie, gezamenlijke opslag of het afstemmen van pieken in energiegebruik. Daarmee ontstaat meer ruimte binnen bestaande aansluitingen en kunnen bedrijven ondanks netcongestie toch stappen zetten.

In de praktijk blijkt de ontwikkeling van een energiehub echter complex. Ondernemers, gemeenten, netbeheerders en andere partijen hebben elk een eigen rol. Inzicht in energieverbruik en toekomstige behoeften is niet altijd even duidelijk of is versnipperd. Vergunningen, regelgeving en subsidieregelingen rond energiegebruik zijn niet altijd op elkaar afgestemd. 

Doen én leren

Binnen het programma ‘Energiehubs Bedrijventerreinen’ wordt daarom bewust gekozen voor een combinatie van doen en leren. Op de negen bedrijventerreinen zelf lopen concrete energiehub-trajecten. Wel elk in een andere fase: sommigen staan nog aan de start van het project, waar anderen al bezig zijn met het onderzoeken en samenwerken op het bedrijventerrein. Maar de basisvragen zijn hetzelfde: Hoe krijg je ondernemers mee? Welke gegevens heb je nodig? Welke oplossingen zijn haalbaar? En hoe organiseer je deze samenwerking?

Om van elkaar te leren en elkaar te versterken, is binnen het Regio Deal programma een lerend netwerk opgezet waarin deelnemers kennis delen, ervaringen uitwisselen en gezamenlijk knelpunten bespreken. Avans Hogeschool ondersteunt de opzet en begeleiding van dit netwerk.

Het lerend netwerk heeft drie doelen:

• een gezamenlijke taal ontwikkelen: wat is een energiehub?
• praktijkervaringen en knelpunten bundelen;
• de realisatie van concrete energiehubs versnellen.
  
  

Op zoek naar handelingsperspectief

Associate lector Eric Coorens van Avans, betrokken is bij het lerend netwerk, benadrukt het belang van de verbinding tussen verschillende opgaven op de bedrijventerreinen.

“Het energievraagstuk staat niet op zichzelf,” zegt hij. “Ook thema’s als mobiliteit, klimaatadaptatie en duurzaamheid spelen mee. Die transities grijpen steeds meer in elkaar en moeten we ook tegelijk adresseren.”

Volgens Eric is juist die onderlinge uitwisseling van grote waarde. “We kijken wat er speelt op individuele terreinen en delen kennis met de gemeenten, provincie en netbeheerder Enexis. We bouwen vooral aan een netwerk waarin mensen en organisaties elkaar kunnen versterken. Iedereen zoekt uiteindelijk naar een handelingsperspectief.”

De provincie Noord-Brabant ondersteunt deze ontwikkeling met subsidieregelingen voor haalbaarheidsstudies en ontwikkeltrajecten, kennisbijeenkomsten en samenwerking met regionale en landelijke partners. 

De ondernemer centraal

Bij een energiehub draait het volgens Oene Venema van bedrijventerreinaanpak.nl niet zozeer om techniek, maar om de ondernemers. “Het initiatief start veelal bij de gemeenten. Maar het zijn uiteindelijk de bedrijven die de contracten met de netbeheerder sluiten en keuzes maken. Om ondernemers mee te krijgen, is belangrijk om aan te sluiten bij wat hen drijft. Waar maken zij zich zorgen over? Wat willen zij bereiken? De ondernemer staat centraal.”

Niet ieder bedrijf zal direct meedoen. Investeringen, prioriteiten of bijvoorbeeld keuzes van een (buitenlands) moederbedrijf kunnen daarbij een rol spelen. Dat is geen reden om te wachten, volgens Oene. “Werk met de ondernemers die nu al kunnen en willen. Het is van belang om gewoon te starten.”

Het begint met inzicht ....

Het opzetten van een energiehub begint met inzicht. Hoeveel energie gebruiken bedrijven nu? Welke groei verwachten zij? Welke plannen zijn er voor elektrificatie, opslag of het afscheid van aardgas? En welke pieken ontstaan gedurende de dag?

Die informatie helpt om vraag en aanbod in de (nabije) toekomst beter op elkaar af te stemmen. Collectieve oplossingen, zoals groepscontracten of gezamenlijk energiemanagement, maken het mogelijk om meer te doen binnen de bestaande netaansluiting. Door slimmer samen te werken, ontstaat ruimte die voor individuele bedrijven die er anders niet is. 

“Een energiehub is geen doel op zich, maar een middel om bedrijventerreinen toekomstbestendig te maken: plekken waar ondernemers samen werken aan energie, mobiliteit, klimaatadaptatie en verduurzaming.”

Wordt vervolgd....